TP. Hồ Chí Minh: Từ nhịp sống đường phố vươn tầm sân khấu lễ hội toàn cầu

Cùng với sự gia tăng về thể loại và số lượng sự kiện trong thành phố, các chuyên gia cho rằng việc xây dựng thương hiệu điểm đến rõ nét hơn, nâng cao trải nghiệm du khách và định vị chiến lược nhất quán sẽ là chìa khóa để đưa các lễ hội trở thành những điểm nhấn văn hóa mang tầm vóc toàn cầu.

Những lợi thế văn hóa tạo nên sự khác biệt

Tiến sĩ Bùi Quốc Liêm - giảng viên ngành Truyền thông tại Đại học RMIT nhận định, các lễ hội tại TP. Hồ Chí Minh phản ánh bản sắc riêng biệt được hình thành từ sự giao thoa độc đáo giữa lịch sử và sự đa dạng trong cộng đồng.

“TP. Hồ Chí Minh là “thành phố di dân” tiêu biểu tại Đông Nam Á, nơi nhiều cộng đồng văn hóa cùng kiến tạo nên tinh thần cởi mở, năng động và giàu tinh thần khởi nghiệp”, ông nói.

Ông cho rằng sông Sài Gòn giữ vai trò định hình không gian đô thị quan trọng. Đây không chỉ là tuyến giao thương lịch sử mà còn là biểu tượng văn hóa. Sự giao thoa kiến trúc Đông – Tây cùng đời sống đô thị sôi động tạo nên phông văn hóa độc đáo cho các lễ hội.

Cùng với văn hóa đường phố và lịch trình sự kiện ngày càng phong phú, những yếu tố này góp phần định hình một bản sắc TP. Hồ Chí Minh năng động, hướng ngoại và khó có thể sao chép.

Tiến sĩ Daisy Kanagasapapathy - giảng viên ngành Quản trị du lịch và khách sạn tại RMIT Việt Nam cho rằng, đây là nền tảng vững chắc để phát triển hệ sinh thái lễ hội.

“TP. Hồ Chí Minh sở hữu “nguồn vốn” văn hóa dồi dào – từ đời sống đường phố sôi động đến tinh thần cộng đồng gắn kết – để trở thành một trung tâm lễ hội tầm vóc toàn cầu”, bà nhận định.

Theo bà, thành phố đang dần chuyển mình khi xem toàn bộ không gian đô thị như một địa điểm tổ chức đồng bộ, thay vì chỉ tập trung vào những khu vực riêng lẻ.

“Tương lai của lễ hội tại TP. Hồ Chí Minh nằm ở việc chuyển từ trình diễn sang trải nghiệm, nơi du khách không chỉ nhìn mà còn thực sự đắm mình trong văn hóa”, bà nhấn mạnh.

Từ sự kiện đơn lẻ đến hệ sinh thái lễ hội

Các chuyên gia cho rằng TP. Hồ Chí Minh cần chuyển từ cách tổ chức sự kiện rời rạc sang xây dựng một hệ sinh thái lễ hội có tính liên kết, với những điểm nhấn chủ lực như Lễ hội Áo dài và Lễ hội Sông nước.

Tiến sĩ Liêm nhấn mạnh vai trò của chiến lược thương hiệu dài hạn. “Thành phố cần xây dựng một câu chuyện thương hiệu xuyên suốt, phản ánh hình ảnh một đô thị năng động, đa văn hóa và sáng tạo”.

Ông đề xuất tổ chức các lễ hội theo một cấu trúc rõ ràng, bao gồm các sự kiện chủ lực, hoạt động theo mùa và chương trình gắn với cộng đồng, trong đó Lễ hội Áo dài và Lễ hội Sông nước có thể được phát triển thành những sự kiện quy mô khu vực.

Với Lễ hội Áo dài, Tiến sĩ Kanagasapapathy cho rằng cần chuyển từ một sự kiện trình diễn thời trang sang một “câu chuyện văn hóa sống”, kết nối di sản với sáng tạo đương đại.

“Thông qua các không gian trải nghiệm, hoạt động thủ công và hợp tác với nhà thiết kế, lễ hội có thể trở thành hành trình tương tác, nơi du khách không chỉ chiêm ngưỡng mà còn hiểu được giá trị thủ công phía sau tà áo”, bà nói.

Tiến sĩ Liêm bổ sung rằng việc định vị áo dài như biểu tượng của bản sắc Việt Nam hiện đại, kết hợp với các sàn diễn ngoài trời tại những địa điểm biểu tượng và sự tham gia của nhà thiết kế quốc tế, sẽ giúp nâng tầm sức hút toàn cầu của lễ hội.

Trong khi đó, Lễ hội Sông nước mở ra cơ hội định vị TP. Hồ Chí Minh như một đô thị gắn với sông rạch.

“Giống như Amsterdam hay Bangkok, TP. Hồ Chí Minh có thể sử dụng hệ thống sông ngòi như một trục trung tâm cho hình ảnh điểm đến toàn cầu”, Tiến sĩ Kanagasapapathy quan sát.

Bà đề xuất kết hợp kể chuyện di sản với các hoạt động ven sông, đồng thời áp dụng mô hình “điều phối toàn đô thị” – tương tự các chuẩn mực quốc tế như lễ hội Edinburgh – để tạo trải nghiệm liền mạch cho du khách.

Thành phố cũng có thể khai thác các hình thức tương tác như “khám phá đô thị theo trò chơi”, thông qua nền tảng “hộ chiếu số” cho phép du khách thu thập dấu mốc tại nhiều địa điểm và đổi quà, từ đó khuyến khích khám phá sâu hơn và gia tăng chi tiêu tại các khu vực ngoài trung tâm.

Việc thiết kế các trải nghiệm tương tác và độc đáo như thế sẽ giúp thu hẹp ‘khoảng cách tiếp cận’ đồng thời biến mỗi du khách thành một nhà thám hiểm văn hóa.

Tiến sĩ Liêm cho rằng các chương trình biểu diễn quy mô lớn, kết hợp nghệ thuật sắp đặt ánh sáng, drone, nghệ thuật đa phương tiện và trải nghiệm ven sông sẽ giúp biến sông Sài Gòn thành một “sân khấu thị giác” đặc trưng, đồng thời kéo dài thời gian lưu trú của du khách khi được kết nối với các chuỗi sự kiện.

Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh truyền thông số toàn cầu, thu hút nghệ sĩ quốc tế và liên kết với các ngành công nghiệp sáng tạo như thời trang, âm nhạc và điện ảnh sẽ góp phần lan tỏa mạnh mẽ hơn hình ảnh các lễ hội.

“TP. Hồ Chí Minh không thiếu tài sản văn hóa; điều cần thiết là kể những câu chuyện sắc nét hơn để chuyển hóa chúng thành một bản sắc toàn cầu khác biệt cho thành phố”, Tiến sĩ Kanagasapapathy nhấn mạnh.

Từ kết nối cảm xúc đến gia tăng chi tiêu

Theo Tiến sĩ Kanagasapapathy, để "rút hầu bao” khách du lịch, TP. Hồ Chí Minh cần vượt ra khỏi yếu tố giải trí đơn thuần và tạo ra sự kết nối cảm xúc sâu sắc hơn.

Bà cho rằng định vị thương hiệu dựa trên giác quan là một hướng đi tiềm năng. Thay vì chỉ tập trung vào hình ảnh, thành phố có thể xây dựng “dấu ấn đa giác quan” cho từng lễ hội, chẳng hạn hương sen cho Lễ hội Áo dài hay “bản giao hưởng Sài Gòn” kết hợp âm nhạc truyền thống với âm thanh sông nước cho Lễ hội Sông nước. Những yếu tố này tạo nên các “mỏ neo cảm xúc” đa giác quan, lưu lại trong tâm trí du khách lâu hơn nhiều so với một bức ảnh.

Cá nhân hóa cũng là mảnh ghép quan trọng. Việc ứng dụng các nền tảng công nghệ để thiết kế hành trình theo sở thích, từ thời trang, nhiếp ảnh đến ẩm thực sẽ giúp mỗi chuyến đi trở nên độc đáo hơn. Tuy nhiên, yếu tố công nghệ cần gắn liền với tính chân thực.

Việc hỗ trợ các hoạt động do cộng đồng dẫn dắt và phát triển các khu chợ, không gian địa phương sẽ giúp du khách cảm nhận nhịp sống thật của thành phố, thay vì chỉ tiếp cận những sân khấu được dàn dựng. Kết hợp lễ hội với trải nghiệm ẩm thực và các hành trình du lịch chậm cũng góp phần kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng giá trị chuyến đi.

“Chính sự kết nối cảm xúc sẽ biến một chuyến ghé thăm ngắn ngủi thành ký ức lâu dài, và một hành trình trong ngày thành trải nghiệm kéo dài nhiều ngày liền”, Tiến sĩ Kanagasapapathy kết luận.