Tài chính xanh – Hướng đi chiến lược cho tăng trưởng bền vững

Theo ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt, ngân hàng có vai trò “định hướng dòng vốn”, dẫn vốn vào các dự án xanh, tiết kiệm năng lượng và thân thiện môi trường. Cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 đặt ra yêu cầu cấp bách phải hình thành một hệ thống tài chính xanh hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi.

Trong đó, ngành Ngân hàng đã chủ động ban hành chính sách tín dụng xanh, xây dựng bộ tiêu chí đánh giá rủi ro môi trường – xã hội (ESG), triển khai các sản phẩm tài chính xanh và phát hành trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững. Một số ngân hàng đã bắt đầu áp dụng công cụ đánh giá rủi ro khí hậu trong danh mục tín dụng, mở rộng hợp tác quốc tế để học hỏi kinh nghiệm về quản trị ESG và huy động nguồn vốn xanh từ các định chế quốc tế.

Tuy nhiên, lãnh đạo Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cũng cho biết, việc phát triển tài chính bền vững ở Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn đầu, đòi hỏi một hệ thống tiêu chuẩn thống nhất, cơ sở dữ liệu ESG đáng tin cậy và cơ chế hỗ trợ chính sách rõ ràng hơn.

Từ góc độ quản lý Nhà nước, bà Phạm Thị Thanh Tùng, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) cho biết, thời gian qua, NHNN đã đưa ra nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy tín dụng xanh.

Theo đó, NHNN đã điều hành tín dụng phục vụ sản xuất kinh doanh, tập trung tín dụng vào lĩnh vực ưu tiên, các động lực tăng trưởng kinh tế, hỗ trợ nền kinh tế chuyển sang mô hình tăng trưởng xanh, bền vững.

Cùng với việc xây dựng định hướng phát triển ngân hàng xanh, tín dụng xanh, NHNN cũng ban hành kế hoạch hành động của ngành Ngân hàng thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh, ban hành các văn bản hướng dẫn tín dụng xanh, gắn với mục tiêu bảo vệ môi trường, triển khai các chương trình tín dụng xanh thuộc một số ngành, lĩnh vực…

NHNN cũng tích cực trao đổi, làm việc với các tổ chức như WB, ADB, AIIB, AFD, JBIC, các ngân hàng nước ngoài… nhằm huy động nguồn lực hỗ trợ của các tổ chức này cho tăng trưởng xanh, phát triển bền vững; phối hợp các bộ, ngành cấp thư không phản đối cho các khoản vay của một số tổ chức tài chính quốc tế (IFC, AIIB,…) tài trợ cho các dự án xanh tại Việt Nam thông qua hệ thống ngân hàng.

Mặt khác, tăng cường năng lực cho hệ thống ngân hàng trong thực hiện tín dụng xanh thông qua việc triển khai các hoạt động hỗ trợ kỹ thuật, các hoạt động đào tạo và bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng quản trị, điều hành nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngân hàng về tín dụng, ngân hàng xanh.

Từ những giải pháp đó, Phó Vụ trưởng Vụ tín dụng các ngành kinh tế thông tin, đến ngày 30/9/2025, dư nợ tín dụng xanh đạt 744 nghìn tỷ đồng, tăng 9,4% so với cuối năm 2024, chiếm gần 4,2% tổng dư nợ nền kinh tế. Dư nợ tín dụng xanh tập trung chủ yếu vào các ngành năng lượng tái tạo, năng lượng sạch (chiếm hơn 37%) và nông nghiệp xanh (chiếm gần 27%).

Các TCTD đã tăng cường quản lý rủi ro về môi trường và xã hội trong hoạt động cấp tín dụng, dư nợ đạt 4,6 triệu tỷ đồng, tăng 27,7% so với cuối năm 2024, số món vay được đánh giá rủi ro môi trường xã hội đạt gần 1,3 triệu món.

Tuy nhiên, đại diện NHNN cũng thẳng thắn chỉ ra những rào cản về thể chế và kỹ thuật. Dù Việt Nam đã có Danh mục phân loại xanh (Quyết định 21/2025/QĐ-TTg), song chưa có quy trình xác nhận dự án xanh, thiếu khung tiêu chí cụ thể cho dự án tuần hoàn và ESG. Thị trường trái phiếu xanh và tài chính bền vững còn hạn chế, dữ liệu ESG chưa được chia sẻ thống nhất giữa các bên…

Từ đó, đại diện Ngân hàng Nhà nước kiến nghị hoàn thiện hướng dẫn xác nhận dự án xanh, phát triển thị trường carbon và thị trường trái phiếu xanh nội địa, đồng thời hỗ trợ ngân hàng tiếp cận nguồn vốn quốc tế với chi phí hợp lý hơn.