Vì sao Fed chưa thể hạ lãi suất dù xung đột Trung Đông hạ nhiệt?

Fed khó cắt giảm lãi suất

Biên bản cuộc họp tháng 3 của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) mới công bố cho thấy một thực tế ngày càng rõ ràng: con đường đưa lạm phát về mục tiêu 2% đang trở nên khó khăn hơn dự kiến.

Các quan chức thừa nhận tiến trình giảm giá “có thể chậm hơn kỳ vọng trước đó”, phản ánh một môi trường lạm phát dai dẳng hơn so với đánh giá hồi đầu năm nay.

Trong bối cảnh đó, ngay cả khi lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran được thực thi hiệu quả, triển vọng nới lỏng chính sách tiền tệ của FED vẫn chưa thực sự mở ra.

Một quan chức Fed được trích trong biên bản nhận định, “những diễn biến địa chính trị gần đây chỉ làm phức tạp thêm triển vọng lạm phát vốn đã không chắc chắn”.

Diễn biến tại Trung Đông ban đầu được xem là yếu tố có thể buộc Fed phải hành động sớm hơn, nếu xung đột leo thang đủ để kéo nền kinh tế vào suy thoái.

Tuy nhiên, kịch bản hiện tại lại tạo ra một vấn đề: cú sốc năng lượng đủ lớn để duy trì áp lực lạm phát, nhưng chưa đủ mạnh để làm suy yếu đáng kể cầu tiêu dùng. Trong môi trường như vậy, Fed có xu hướng trì hoãn cắt giảm lãi suất thay vì phản ứng nhanh.

Áp lực lạm phát không còn mang tính tạm thời

Biên bản cuộc họp ngày 17–18/3 cho thấy sự thận trọng này không phải phản ứng nhất thời với xung đột, mà phản ánh trạng thái chính sách đã hình thành từ trước.

Thị trường lao động Mỹ tiếp tục duy trì sự ổn định, làm giảm nhu cầu kích thích kinh tế. Trong khi đó, tiến trình giảm lạm phát gần như chững lại, với nhiều quan chức lưu ý rằng “các chỉ số gần đây cho thấy rất ít tiến triển”.

Quyết định giữ nguyên lãi suất trong biên độ 3,5–3,75% - lần tạm dừng thứ hai liên tiếp sau chu kỳ cắt giảm cuối năm 2025- cho thấy Fed đang ưu tiên quan sát hơn là hành động. Một số thành viên nhấn mạnh cần “thêm bằng chứng rõ ràng” trước khi xem xét nới lỏng chính sách.

Áp lực lạm phát hiện nay không đến từ một nguồn đơn lẻ, mà là sự chồng lấn của nhiều yếu tố. Biên bản ghi nhận lo ngại rằng tác động của thuế quan có thể kéo dài hơn dự kiến, trong khi giá năng lượng đang “lan rộng vào các thành phần cốt lõi của lạm phát”. Đồng thời, nhiều quan chức cảnh báo kỳ vọng lạm phát có nguy cơ “trôi khỏi mức mục tiêu” nếu môi trường giá cao kéo dài.

Ngừng bắn làm suy yếu lý do cắt giảm lãi suất

Trong bối cảnh đó, lệnh ngừng bắn lại vô tình làm suy yếu một trong những lập luận mạnh nhất cho việc cắt giảm lãi suất: nguy cơ suy thoái. Khi rủi ro này giảm xuống, áp lực lạm phát trở thành biến số chi phối.

Thị trường tài chính phản ứng tích cực với tín hiệu hạ nhiệt, khiến điều kiện tài chính nới lỏng hơn. Điều này, theo một số quan chức Fed, có thể làm gia tăng nhu cầu trong ngắn hạn và duy trì áp lực giá.

Marc Sumerlin, Giám đốc công ty tư vấn Evenflow Macro, nhận định, khi xác suất suy thoái giảm, xác suất lạm phát tăng lại cao hơn, bởi nền kinh tế đang chứng kiến áp lực giá mà không có đủ sự suy giảm cầu để bù đắp.

Chủ tịch Fed Jerome Powell gần đây cũng nhấn mạnh rằng nền kinh tế Mỹ đang trải qua chuỗi cú sốc cung liên tiếp. Ông cảnh báo rằng “những cú sốc này có thể làm phức tạp đáng kể nhiệm vụ của chúng tôi”, đồng thời nhấn mạnh chính sách hiện tại đang ở trạng thái phù hợp để “chờ đợi thêm dữ liệu”.

Ngay cả khi xung đột kết thúc hoàn toàn, tác động của nó vẫn có thể kéo dài. Việc Eo biển Hormuz có thể bị gián đoạn dễ dàng đã làm nổi bật tính dễ tổn thương của chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Rủi ro này có thể tiếp tục được phản ánh vào giá dầu và các quyết định đầu tư trong nhiều năm tới.

Các quan chức Fed, như Alberto Musalem, cũng lưu ý đến những “hiệu ứng lan tỏa”. Ông cho rằng “ngay cả khi xung đột kết thúc, sẽ mất thời gian để khôi phục hoàn toàn công suất sản xuất”, đồng nghĩa với việc áp lực giá có thể duy trì lâu hơn dự kiến.

Cách tiếp cận thận trọng của Fed hiện nay phản ánh một nguyên tắc chính sách đã được Ben Bernanke, cựu Chủ tịch Fed, định hình từ lâu: phản ứng với cú sốc giá năng lượng phụ thuộc vào trạng thái lạm phát nền.

Khi lạm phát thấp và kỳ vọng ổn định, ngân hàng trung ương Mỹ có thể "ngó lơ" các cú sốc tạm thời. Nhưng khi lạm phát đã vượt mục tiêu, mỗi cú sốc mới đều có nguy cơ làm kỳ vọng lệch xa hơn.