Đa dạng hóa thị trường để giữ đà tăng trưởng xuất khẩu

Chính phủ vừa ban hành Chỉ thị 29 với mục tiêu thúc đẩy xuất khẩu bằng chiến lược đa dạng hóa thị trường, đẩy mạnh ký kết FTA, cải cách thủ tục và nâng cao năng lực cạnh tranh, nhằm duy trì thặng dư thương mại và tạo nền tảng tăng trưởng bền vững trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động.

Ngày 23/9, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã ký ban hành Chỉ thị số 29/CT-TTg, trong đó yêu cầu cả hệ thống chính trị tập trung vào một loạt giải pháp nhằm duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu và mở rộng thị trường. Văn bản này được xem là kim chỉ nam quan trọng cho nửa cuối năm 2025 trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiềm ẩn nhiều biến động khó lường.

Thực tế, tình hình xuất nhập khẩu của Việt Nam thời gian qua vẫn cho thấy những tín hiệu tích cực. Tính đến ngày 15/9, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 637,21 tỷ USD, trong đó xuất khẩu 325,26 tỷ USD, tăng 15,8% so với cùng kỳ năm trước; nhập khẩu 311,95 tỷ USD, tăng 18,8%. Cán cân thương mại vẫn nghiêng về thặng dư với con số 13,3 tỷ USD. Kết quả này tạo cơ sở để Chính phủ tiếp tục đặt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu cả năm trên mức 12%.

Điểm nổi bật của Chỉ thị 29 là định hướng “đa phương hóa” hoạt động xuất khẩu. Thay vì tập trung vào một số thị trường truyền thống, Chính phủ chủ trương ký kết thêm các hiệp định thương mại tự do, tổ chức chương trình xúc tiến quy mô lớn ở nhiều khu vực trọng điểm, đồng thời thúc đẩy nhập khẩu có chọn lọc những nguyên liệu cần thiết. Song song với đó, việc cải cách thủ tục hành chính và đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực thương mại cũng được coi là giải pháp then chốt nhằm giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Tuy vậy, bối cảnh quốc tế hiện nay không hề thuận lợi. Các quyết định áp thuế từ Mỹ và biện pháp đối ứng từ một số nền kinh tế lớn đang tạo thêm sức ép cho hàng hóa Việt Nam. Trước tình thế này, Bộ Công Thương liên tục nhấn mạnh sự cần thiết phải đa dạng hóa thị trường, củng cố chuỗi cung ứng và nâng cao chất lượng sản phẩm, coi đó là nền tảng để xuất khẩu bền vững.

Không dừng lại ở định hướng, Bộ cũng đề xuất nhiều biện pháp hỗ trợ cụ thể cho doanh nghiệp, từ cung cấp thông tin thị trường, đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật cho đến xúc tiến tiêu thụ các sản phẩm có lợi thế như nông sản chế biến sâu, hàng hữu cơ hay thiết bị điện tử. Nếu các giải pháp được triển khai đồng bộ, dự báo tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 hoàn toàn có thể thiết lập kỷ lục mới.

Giới chuyên gia kinh tế, trong khi đánh giá cao sự kịp thời của Chỉ thị 29, vẫn cảnh báo những khó khăn tiềm ẩn. Việc khai thác hiệu quả các FTA đòi hỏi doanh nghiệp phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe liên quan đến chất lượng sản phẩm, sở hữu trí tuệ và truy xuất nguồn gốc - những yếu tố mà không ít doanh nghiệp vừa và nhỏ còn hạn chế. Mặt khác, chi phí logistics và thủ tục thông quan hiện vẫn là rào cản khiến hàng hóa Việt kém cạnh tranh. Do đó, cải cách hạ tầng và thủ tục hành chính cần được coi là “đòn bẩy” lâu dài.

Trong ngắn hạn, một số ngành như dệt may, da giày hay linh kiện điện tử vẫn cần chính sách hỗ trợ để tránh nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng. Về dài hạn, các chuyên gia cho rằng đầu tư vào đổi mới sáng tạo, đào tạo nhân lực chất lượng cao và phát triển sản phẩm mang tính đặc thù, như chỉ dẫn địa lý hay sản phẩm xanh sẽ giúp Việt Nam thoát khỏi thế cạnh tranh giá rẻ.