Doanh nghiệp xuất khẩu hạt điều lạc quan về triển vọng năm 2025

Xuất khẩu sang Mỹ giảm nhẹ về lượng do tác động thuế

Theo số liệu thống kê sơ bộ của Tổng cục Hải quan, trong tháng 5/2025, Việt Nam xuất khẩu 81.116 tấn nhân điều, tương đương 550,836 triệu USD, tăng 10,5% về lượng và 11,5% về kim ngạch so với tháng trước. Tính chung 5 tháng đầu năm, xuất khẩu nhân điều đạt 276.761 tấn, trị giá 1,884 tỷ USD, giảm 5,3% về lượng nhưng tăng mạnh 19,4% về giá trị so với cùng kỳ năm 2024.

Riêng thị trường Mỹ, trong tháng 5/2025, xuất khẩu đạt 17.361 tấn, với kim ngạch 117,606 triệu USD, giảm 3,37% về lượng nhưng tăng tới 22,32% về giá trị so với tháng 5/2024 nhờ giá xuất khẩu tăng. Lũy kế 5 tháng, xuất khẩu hạt điều sang Mỹ đạt 59.752 tấn, kim ngạch 406,889 triệu USD, giảm đến 20,40% về lượng nhưng vẫn tăng 1,72% về giá trị so với cùng kỳ.

Theo Hiệp hội Điều Việt Nam (Vinacas), trước ngày 2/4/2025, mức thuế nhập khẩu đối với nông sản Việt Nam vào Mỹ, bao gồm hạt điều, là 0%. Tuy nhiên, mới đây, Mỹ đã tạm thời áp dụng mức thuế 10% đối với mặt hàng này. Chính phủ Việt Nam đang tiếp tục đàm phán nhằm duy trì mức thuế ưu đãi, đặc biệt với các sản phẩm Mỹ không sản xuất được như điều, cà phê, tiêu...

Ông Tạ Quang Huyên – Phó Chủ tịch Vinacas, Giám đốc Công ty Hoàng Sơn 1 cho biết: “Không rõ kết quả đàm phán giữa hai chính phủ sẽ ra sao, nhưng tôi cho rằng mức thuế tối đa phía Mỹ có thể áp đối với hạt điều Việt Nam chỉ dừng ở 10%, vì tại Mỹ, hạt điều là mặt hàng thiết yếu mà họ không thể tự sản xuất”.

Mặc dù bị áp thuế 10%, hoạt động xuất khẩu hạt điều sang Mỹ vẫn diễn ra bình thường. Các nhà nhập khẩu đã ký hợp đồng vẫn tiếp tục nhận hàng và đồng ý chi trả phần thuế bổ sung. Tuy nhiên, trong trường hợp không đạt được thỏa thuận mong muốn, giá xuất khẩu hạt điều có thể phải giảm để bù đắp chi phí phát sinh.

Ông Huyên nhận định: “Khi chính sách thuế ổn định, các nhà nhập khẩu Mỹ mới có thể mạnh dạn đặt hàng và xây dựng kế hoạch nhập khẩu lâu dài. Nếu ký hợp đồng lúc này mà chính sách thuế thay đổi theo hướng bất lợi, giá tăng khiến tiêu thụ khó khăn, doanh nghiệp sẽ chịu lỗ”.

Từ khi Mỹ áp thuế 10% đối với nông sản Việt Nam, hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ vẫn diễn biến tích cực. Thậm chí, nhiều loại nông sản được đặt mua mạnh hơn do lo ngại sau ngày 8/7 tới, thuế quan có thể tăng thêm. Tuy nhiên, riêng mặt hàng hạt điều lại không được các nhà nhập khẩu Mỹ mua mạnh như các sản phẩm khác.

Theo Vinacas, thuế quan mới khiến kết quả xuất khẩu điều sang Mỹ trong tháng 5/2025 giảm nhẹ về lượng, nhưng kim ngạch lại tăng nhờ giá xuất khẩu cao hơn. Các nhà nhập khẩu Mỹ hiện vẫn đang chờ đợi chính sách rõ ràng từ chính quyền Tổng thống Trump. Trong khi đó, xuất khẩu điều sang thị trường Trung Quốc lại tăng mạnh so với cùng kỳ năm 2024, còn thị trường Mỹ và châu Âu nhìn chung giảm nhẹ hoặc không tăng.

Kỳ vọng kim ngạch xuất khẩu hạt điều năm 2025 sẽ giữ vững

Một diễn biến khác hỗ trợ tích cực cho ngành điều là giá điều thô đang giảm. Điều này tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu phục vụ sản xuất, nhất là chuẩn bị cho các mùa lễ và Tết cuối năm. Thông thường, trong 6 tháng đầu năm, nhu cầu tiêu thụ điều chưa cao, do đó các nhà nhập khẩu thường chưa đẩy mạnh mua hàng.

Do vậy, các doanh nghiệp kỳ vọng thị trường điều trong 6 tháng cuối năm sẽ khởi sắc hơn. Giá điều thô giảm là một yếu tố tích cực, tuy nhiên thực tế nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã ký hợp đồng mua nguyên liệu khi giá còn cao.

Ông Huyên chia sẻ: “Lúc doanh nghiệp ký hợp đồng mua vào, giá điều thô là 1.450 USD/tấn. Hiện nay, giá giảm còn 1.350 USD/tấn, tức giảm 100 USD/tấn”.

Trong năm 2024, Việt Nam xuất khẩu kỷ lục 730 nghìn tấn hạt điều nhân, mang về 4,37 tỷ USD, tăng 20,2% so với năm 2023. Mỹ liên tục là thị trường nhập khẩu hạt điều lớn nhất hoặc nằm trong top 3, cùng với Trung Quốc và Hà Lan.

Theo số liệu từ Vinacas, trong những năm gần đây, Mỹ chiếm khoảng 25–30% tổng kim ngạch xuất khẩu hạt điều của Việt Nam. Riêng năm 2023, Mỹ nhập khẩu từ Việt Nam hơn 130.000 tấn hạt điều, kim ngạch ước đạt trên 700 triệu USD.

Mỹ là thị trường chủ lực đối với hạt điều nhân Việt Nam nhờ nhu cầu tiêu thụ lớn và ổn định các loại hạt dinh dưỡng, trong đó hạt điều đặc biệt được ưa chuộng vì hàm lượng dinh dưỡng cao. Việt Nam hiện là nước xuất khẩu hạt điều nhân số 1 thế giới, với lợi thế vượt trội về chế biến sâu và đảm bảo tiêu chuẩn an toàn thực phẩm – những yếu tố đáp ứng yêu cầu khắt khe từ thị trường Mỹ.

Trong bối cảnh Mỹ – thị trường nhập khẩu lớn nhất của hạt điều Việt Nam – có những điều chỉnh về thuế quan gây lo ngại cho các doanh nghiệp sản xuất và chế biến xuất khẩu, Vinacas vẫn lạc quan kỳ vọng kim ngạch xuất khẩu hạt điều năm 2025 sẽ giữ được mức tương đương năm 2024.