‎Xây dựng bộ tiêu chí kiểm toán để nâng chất lượng đầu tư công thực chất

Tháo gỡ vướng mắc, nâng cao hiệu quả đầu tư công

Tại tọa đàm "Kiểm toán Nhà nước đồng hành nâng cao hiệu quả đầu tư công" ngày 10/7, các chuyên gia cho rằng cùng với yêu cầu đẩy nhanh giải ngân, việc nâng cao hiệu quả đầu tư công cần được đặt lên hàng đầu khi quy mô vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 dự kiến đạt khoảng 8,22 triệu tỷ đồng.

Theo các đại biểu, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Kết luận số 18-KL/TW đều xác định phát triển đồng bộ hệ thống kết cấu hạ tầng là một trong ba đột phá chiến lược. Vì vậy, bên cạnh tiến độ, việc đánh giá giá trị kinh tế - xã hội mà mỗi dự án mang lại trở thành yêu cầu quan trọng trong quản lý và kiểm toán.

Ông Lại Xuân Nghị, Phó Kiểm toán trưởng Kiểm toán Nhà nước (KTNN) chuyên ngành IV, cho biết nhiều dự án đầu tư công vẫn gặp khó khăn do cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Trong đó, quá trình hoàn thiện thể chế diễn ra đồng thời với quá trình phát triển kinh tế khiến nhiều quy định chưa theo kịp thực tiễn. Công tác quản lý đất đai, giải phóng mặt bằng cũng còn nhiều vướng mắc do dữ liệu đất đai chưa đồng bộ. Nếu việc số hóa và hiện đại hóa cơ sở dữ liệu được thực hiện sớm hơn, tiến độ giải phóng mặt bằng và triển khai dự án sẽ được cải thiện đáng kể.

Ngoài ra, những hạn chế trong tổ chức thực hiện, năng lực của một bộ phận cán bộ, cùng các yếu tố như nguồn cung vật liệu xây dựng hay biến động thị trường cũng ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả đầu tư.

Hướng tới tăng trưởng thực chất và nâng cao chất lượng quản trị

Để nâng cao chất lượng quản trị, KTNN đang xây dựng Bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả dự án đầu tư, được xem là bước chuyển quan trọng trong đổi mới hoạt động kiểm toán. Theo ông Lại Xuân Nghị, bộ tiêu chí sẽ được xây dựng trên cơ sở Hiến pháp và Luật Kiểm toán Nhà nước, bảo đảm tính độc lập, khách quan và minh bạch trong đánh giá.

Đáng chú ý, bộ tiêu chí sẽ không áp dụng theo một khuôn mẫu chung mà được thiết kế theo từng lĩnh vực, mục tiêu và đặc điểm của từng loại dự án. Các dự án giao thông, an sinh xã hội, văn hóa hay phát triển kinh tế sẽ có hệ thống tiêu chí riêng nhằm phản ánh đúng hiệu quả đầu tư.

Theo đại diện KTNN, mục tiêu của bộ tiêu chí không phải tạo thêm thủ tục hành chính mà hình thành công cụ quản trị thống nhất, giúp các cơ quan quản lý đánh giá hiệu quả đầu tư công một cách minh bạch, làm cơ sở cho việc phân bổ nguồn lực và nâng cao chất lượng tăng trưởng. Về lâu dài, các địa phương cũng cần xây dựng bộ tiêu chí phù hợp trên cơ sở khung tiêu chí quốc gia, tiến tới hình thành hệ thống dữ liệu quản trị thống nhất từ cấp xã đến Trung ương.

TS. Nguyễn Đức Kiên, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, cho rằng cần đổi mới tư duy trong đánh giá đầu tư công. Nếu trước đây đầu tư công chủ yếu đóng vai trò dẫn dắt đầu tư tư thì giai đoạn tới cần hướng tới mục tiêu "đầu tư công thu hút đầu tư tư", tạo sức lan tỏa mạnh mẽ đối với khu vực doanh nghiệp và dòng vốn FDI.

Theo ông Kiên, tiêu chí đánh giá hiệu quả không nên chỉ dựa vào quy mô vốn đầu tư mà cần tính đến khả năng huy động thêm nguồn lực xã hội. Một đồng vốn đầu tư công thu hút được bao nhiêu đồng vốn tư nhân hoặc vốn nước ngoài cũng cần trở thành chỉ số quan trọng.

Ông Nguyễn Đức Kiên cũng đề nghị KTNN tiếp tục đồng hành với địa phương và doanh nghiệp, kịp thời phát hiện những bất cập trong cơ chế, chính sách để kiến nghị sửa đổi. Đồng thời, cơ quan kiểm toán cần góp phần bảo vệ đội ngũ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung trong bối cảnh thực tiễn phát triển nhanh hơn quá trình hoàn thiện thể chế.