Bộ Tài chính dự kiến giảm thu 7.697 tỷ đồng/năm để hỗ trợ người nộp thuế

Bộ Tài chính vừa trình Chính phủ dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, trong đó đề xuất bổ sung chính sách giảm trừ tối đa 47 triệu đồng/năm đối với chi phí y tế và giáo dục - đào tạo trước khi tính thuế thu nhập cá nhân.

Đề xuất trừ chi phí y tế, giáo dục khi tính thuế thu nhập cá nhân

Theo dự thảo, cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công được giảm trừ tối đa 23 triệu đồng/năm đối với chi phí khám chữa bệnh trong nước thuộc danh mục bảo hiểm y tế chi trả và tối đa 24 triệu đồng/năm đối với chi phí giáo dục - đào tạo của bản thân và người phụ thuộc.

Bộ Tài chính cho biết số liệu giai đoạn 2016 - 2024 cho thấy chi tiêu của người dân cho y tế và giáo dục - đào tạo đều có xu hướng tăng mạnh, phản ánh sự cải thiện mức sống cũng như xu hướng ưu tiên đầu tư dài hạn cho nguồn nhân lực trong bối cảnh phát triển kinh tế tri thức, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo số liệu Điều tra mức sống dân cư năm 2024, mức chi tiêu bình quân cho y tế của người dân đạt khoảng 3,5 triệu đồng/người/năm; riêng chi phí điều trị nội trú khoảng 10,2 triệu đồng/người/năm. Trong khi đó, chi tiêu bình quân cho giáo dục - đào tạo đạt khoảng 9,6 triệu đồng/người/năm.

Bộ Tài chính cũng cho biết hiện tỷ lệ giữa người nộp thuế thu nhập cá nhân và số người phụ thuộc khoảng 0,8. Tính theo số liệu thống kê năm 2024, tổng chi tiêu bình quân cho y tế của người nộp thuế và người phụ thuộc khoảng 20,4 triệu đồng/năm; đối với giáo dục - đào tạo khoảng 19,2 triệu đồng/năm.

Theo cơ quan soạn thảo, việc bổ sung chính sách giảm trừ này sẽ góp phần giảm nghĩa vụ thuế cho người dân, nhất là nhóm có thu nhập thấp và trung bình, đồng thời phản ánh sát hơn thực tế chi tiêu thiết yếu của hộ gia đình.

Bộ Tài chính tính toán, trường hợp người nộp thuế có 1 người phụ thuộc và phát sinh đầy đủ các khoản giảm trừ theo quy định, tổng mức giảm trừ có thể lên tới 307,4 triệu đồng/năm, bao gồm giảm trừ gia cảnh, chi phí y tế và giáo dục - đào tạo.

Đáng chú ý, với phương án đề xuất, người có thu nhập khoảng 28 triệu đồng/tháng, sau khi trừ bảo hiểm và các khoản giảm trừ, sẽ chưa phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Người có thu nhập trên 28,63 triệu đồng/tháng mới bắt đầu phải nộp thuế với thuế suất 5%.

Bộ Tài chính ước tính việc áp dụng chính sách mới sẽ làm giảm thu ngân sách khoảng 7.697 tỷ đồng mỗi năm.

Thể hiện sự đồng hành, chia sẻ của Nhà nước với người nộp thuế

Theo Bộ Tài chính, kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều quốc gia đang áp dụng cơ chế giảm trừ hoặc khấu trừ thuế thu nhập cá nhân đối với chi tiêu y tế và giáo dục - đào tạo nhằm chia sẻ gánh nặng với hộ gia đình, khuyến khích đầu tư cho nguồn nhân lực và bảo đảm an sinh xã hội.

Tuy nhiên, mức giảm trừ và cách thức áp dụng ở mỗi nước có sự khác biệt lớn. Một số quốc gia không quy định mức giảm trừ chung cho người phụ thuộc mà lồng ghép trực tiếp vào các khoản giảm trừ y tế, giáo dục.

Tại Trung Quốc, người nộp thuế được giảm trừ cơ bản 60.000 Nhân dân tệ/năm, tương đương khoảng 0,6 lần GDP bình quân đầu người năm 2025. Nước này không áp dụng giảm trừ chung cho người phụ thuộc nhưng cho phép giảm trừ chi phí y tế vượt 15.000 Nhân dân tệ/năm, với mức tối đa 80.000 Nhân dân tệ cho cả gia đình.

Đối với giáo dục, Trung Quốc cho phép giảm trừ 2.000 Nhân dân tệ/tháng cho con đang học phổ thông; với đào tạo nghề và đại học, mức giảm trừ là 400 Nhân dân tệ/tháng, tối đa 48 tháng.

Tại Thái Lan, người nộp thuế được giảm trừ tối đa 90.000 Baht/năm; giảm trừ cho con dưới 25 tuổi tối đa 45.000 Baht/năm với tối đa 3 người con. Nước này không có giảm trừ riêng cho chi phí y tế nhưng cho phép giảm trừ chi phí mua bảo hiểm y tế và bảo hiểm sức khỏe cho cha mẹ.

Trong khi đó, Malaysia áp dụng mức giảm trừ cơ bản 9.000 Ringgit/năm cho người nộp thuế; giảm trừ cho con từ 2.000 - 8.000 Ringgit/năm tùy độ tuổi và bậc học. Ngoài ra, người dân còn được giảm trừ tối đa 10.000 Ringgit/năm đối với chi phí y tế bệnh hiểm nghèo và 7.000 Ringgit/năm cho giáo dục - đào tạo.

Trao đổi với phóng viên Báo Tài chính - Đầu tư, PGS.TS Lê Xuân Trường, Trưởng Khoa Thuế và Hải quan, Học viện Tài chính cho rằng việc cho phép giảm trừ thêm các khoản chi phí y tế và giáo dục - đào tạo ngoài mức giảm trừ gia cảnh hiện hành thể hiện sự đồng hành, chia sẻ của Nhà nước với người nộp thuế.

Theo PGS.TS Lê Xuân Trường, khoản 2 Điều 11 Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 đã quy định khá rõ việc cho phép giảm trừ các khoản chi cho y tế, giáo dục - đào tạo của người nộp thuế và người phụ thuộc theo mức do Chính phủ quy định.

Ông cho rằng, chính sách này cần được nhìn nhận là một khoản hỗ trợ bổ sung ngoài các mức giảm trừ gia cảnh đã áp dụng hiện nay. “Nhìn tổng thể có thể thấy hệ thống chính sách thuế hiện hành đã có nhiều ‘lớp’ hỗ trợ khác nhau. Do đó, phần giảm trừ bổ sung cho y tế, giáo dục trong dự thảo lần này cần được hiểu đúng là một chính sách hỗ trợ thêm, đặt trong tổng thể các công cụ điều tiết và hỗ trợ người nộp thuế hiện nay”, PGS.TS Lê Xuân Trường nhận định.

Để tránh trùng lặp chính sách, dự thảo quy định các khoản chi được giảm trừ phải có hóa đơn, chứng từ hợp lệ; riêng chi phí y tế phải kèm bảng kê khám chữa bệnh theo quy định của Bộ Y tế.

Dự thảo Nghị định dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đồng bộ với thời điểm thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025.