Chìa khóa then chốt tạo động lực cho doanh nghiệp vượt khó trong thách thức

"Chìa khóa" cải cách thể chế kinh tế, cải thiện môi trường kinh doanh

Theo số liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính) tăng trưởng kinh tế quý I năm nay đạt 6,93%. Tính chung quý I/2025, cả nước có hơn 72,9 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng 18,6% so với cùng kỳ năm trước; bình quân một tháng có hơn 24,3 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động.

Mặc dù vậy, theo ông Hoàng Quang Phòng – Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), khảo sát của VCCI cho thấy, trên quy mô toàn quốc chỉ 32% doanh nghiệp cho biết sẽ mở rộng sản xuất kinh doanh trong 2 năm tiếp theo. Dù hiện nước ta có gần 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, song các doanh nghiệp vẫn chủ yếu là các doanh nghiệp có quy mô siêu nhỏ, nhỏ và vừa (chiếm đến 98%) và chỉ có khoảng 2% các doanh nghiệp lớn. Điều này cho thấy, cộng đồng doanh nghiệp nói chung còn gặp nhiều khó khăn, thách thức:

Hoạt động sản xuất kinh doanh của khu vực doanh nghiệp còn chịu nhiều tác động bất lợi của bối cảnh khách quan, xung đột địa chính trị, đứt gẫy các chuỗi cung ứng, nguyên vật liệu đầu vào. Do đó, để có thể bứt phá vào năm 2025, việc cải cách thể chế kinh tế, cải thiện môi trường kinh doanh, thúc đẩy và hỗ trợ doanh nghiệp sẽ là những chìa khóa then chốt.

Ông Nguyễn Đình Tùng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Vina T&T Group, cho biết, năm 2024, xuất khẩu sang Mỹ đạt khoảng 96 triệu USD, chiếm 58% doanh thu của công ty. Gần đây, khi Mỹ bất ngờ dự kiến áp thuế đối ứng 46%, khoảng 40% đơn hàng của công ty bị ảnh hưởng do đối tác lo ngại giá tăng, ảnh hưởng đến sức tiêu thụ.

Nhưng khi Mỹ tạm hoãn áp mức thuế này trong 90 ngày thì đơn hàng nhanh chóng phục hồi, xuất khẩu sang thị trường Mỹ sôi động trở lại. Hiện Vina T&T đang tăng tốc xuất khẩu các loại trái cây tươi như bưởi, sầu riêng, nhãn, dừa, thanh long, xoài… sang Mỹ.

Trong thời gian ngắn ngủi này, công ty đẩy nhanh tiến độ giao hàng theo hợp đồng đã ký, bởi đặc thù trái cây tươi khó bảo quản lâu, đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa hai bên để đảm bảo chất lượng và tiến độ giao hàng.

Theo ông Tùng, doanh nghiệp cũng có nhiều thị trường khác nhưng luôn xem trọng thị trường truyền thống- thị trường Mỹ. Vì vậy, tự công ty cũng sẽ cố gắng có những biện pháp phù hợp.

“Bản thân từng doanh nghiệp xuất khẩu hiện nay cố gắng giữ được thị trường truyền thống của mình. Bây giờ chúng ta cần linh hoạt, tùy cơ ứng biến, mình cần xem bước kế tiếp từ phía Mỹ như thế nào. Còn về phía Chính phủ, tôi nghĩ rõ ràng là cần cho Mỹ thấy Việt Nam là đối tác đáng tin cậy”, ông Tùng cho hay.

Tạo cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam đã sẵn sàng xoay trục

Theo ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, Mỹ là thị trường tiêu thụ rau quả lớn thứ hai của Việt Nam, đóng vai trò quan trọng với tốc độ tăng trưởng và ổn định giá cả.

Quý I/2025, kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt 1,1 tỷ USD, giảm 10% so với cùng kỳ, trong đó riêng thị trường Mỹ đạt 110 triệu USD, nhưng Việt Nam lại nhập siêu 50 triệu USD. Việc Mỹ tạm hoãn áp thuế 90 ngày là cơ hội để doanh nghiệp đẩy mạnh xuất khẩu ngắn hạn, tìm kiếm thị trường mới hoặc đàm phán giảm thuế.

Trong tình huống không mong đợi, tất nhiên một số mặt hàng rau quả Việt Nam sẽ khó xuất sang Mỹ. Hiện doanh nghiệp Việt Nam đã sẵn sàng xoay trục sang các thị trường khác, như: Trung Quốc, châu Âu.

Riêng một số sản phẩm như xoài, bưởi, chanh dây vẫn có thể tiếp tục vào Mỹ do có lợi thế cạnh tranh so với các nước trong khu vực cũng đang chịu mức thuế cao. Theo ông Nguyên, ngành rau quả Việt Nam vẫn có nhiều cơ hội thích ứng và phát triển nhờ sự linh hoạt và tiềm năng từ các thị trường thay thế.

Theo ông Phan Đức Hiếu, Uỷ viên thường trực Uỷ ban Kinh tế tài chính của Quốc hội cho rằng, thể chế là công cụ duy nhất và cần thiết thực hiện chức năng quản lý nhà nước. Tuy nhiên, nếu thể chế không tốt có nguy cơ tạo những rào cản tác động đến hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Vì vậy, cải cách thể chế không chỉ là cắt giảm thủ tục hành chính mà còn là cắt giảm chi phí tuân thủ.

Do đó cho rằng, cần nâng cao chất lượng quy định hiện hành - yêu cầu cấp thiết và quan trọng; nâng cao hiệu quả thực thi quy định pháp luật theo đúng tinh thần của các bộ luật và đảm bảo tính thống nhất và chất lượng các quy định pháp luật được ban hành mới. Bên cạnh đó, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu và trong nước thay đổi, ông Phan Đức Hiếu cho rằng, cải cách thể chế không chỉ hướng đến cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh mà cần tạo đột phá mạnh mẽ.

Theo ông Phan Đức Hiển, trong thời gian tới, Chính phủ nên thành lập cơ quan chuyên môn giám sát và thúc đẩy cải cách thể chế có thẩm quyền- tồn tại cơ quan này trong vòng 5 hoặc 10 năm. Cơ quan này có các chức năng chính như: thẩm quyền, chuyên môn, độc lập… Cơ quan này sẽ chịu trách nhiệm bác đề xuất chính sách nếu không đạt chất lượng và đồng thời chủ động đề xuất cải cách phù hợp với yêu cầu phát triển./.