Doanh nghiệp trong nước “chuyển vai” trên thị trường M&A

Những năm gần đây, các nhà đầu tư trong nước ngày càng đóng vai trò then chốt trong các thương vụ M&A. Thống kê ban đầu cho thấy, các nhà đầu tư trong nước đóng góp hơn 30% tổng giá trị giao dịch được công bố.

Thay đổi tư duy M&A

Chia sẻ về bước ngoặt chiến lược của doanh nghiệp trong nước, bà Đặng Thị Thu Hương - Tổng Giám đốc công ty CP đầu tư IPC M&A Việt Nam nhận định, đây là một tín hiệu rất tích cực. Trước hết, phản ánh sự trưởng thành rõ nét của thị trường M&A Việt Nam.

Trước đây, khi nhắc đến M&A, nhiều người thường nghĩ đến việc doanh nghiệp Việt bán lại cho nhà đầu tư nước ngoài. Gần đây, thị trường ghi nhận xu hướng đáng chú ý: ngày càng nhiều doanh nghiệp nội địa chủ động đi mua, tái cấu trúc và mở rộng thông qua M&A.

Theo bà Đặng Thị Thu Hương, điều nay cho thấy tư duy của doanh nghiệp Việt đã thay đổi, từ “phòng thủ” sang “chủ động tăng trưởng”. Nhiều doanh nghiệp Việt đã tích lũy năng lực tài chính, kinh nghiệm quản trị và hệ sinh thái đủ mạnh để thực hiện các thương vụ lớn. Không chỉ cạnh tranh bằng quy mô nhỏ lẻ, doanh nghiệp trong nước nhìn M&A như một công cụ chiến lược để mở rộng thị phần, sở hữu quỹ đất, công nghệ, chuỗi khách hàng hoặc năng lực vận hành.

Cũng với góc nhìn này, PGS TS Bác sỹ Đặng Đức Nhu - Giảng viên cao cấp trường Đại học Y Dược (Đại học Quốc gia Hà Nội) và là cố vấn cấp cao công ty Medicallaw chuyên về lĩnh vực y tế đánh giá: các doanh nghiệp trong nước, nhất là các tập đoàn tư nhân lớn chủ động thực hiện M&A không đơn thuần là mua lại tài sản mà là chiến lược hội nhập chủ động.

Theo Bác sỹ Đặng Đức Nhu, xu hướng trên thể hiện sự trưởng thành về năng lực quản trị và pháp lý doanh nghiệp. Thực hiện M&A đòi hỏi ở doanh nghiệp sự minh bạch về tài chính và chặt chẽ về pháp lý. Sự chủ động này cho thấy các doanh nghiệp nội đã làm chủ được "luật chơi" toàn cầu, đủ năng lực để thẩm định và vận hành các bộ máy phức tạp.

Từ các thương vụ M&A trong lĩnh vực y tế, Bác sỹ Đặng Đức Nhu cho biết: ngoài các bệnh viện đơn lẻ là xu hướng xây dựng chuỗi giá trị khép kín, từ sản xuất dược phẩm - phân phối - khám chữa bệnh đến bảo hiểm y tế số. Xây dựng chuỗi giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí, kiểm soát chất lượng dịch vụ ở mức cao nhất cũng như sở hữu công nghệ đạt chuẩn cao như EU-GMP hay Japan-GMP.

Điển hình là thương vụ VinaCapital hay các quỹ nội địa thoái vốn. Một số tập đoàn y tế trong nước mua lại các chuỗi phòng khám chuyên khoa. Thay vì để các tập đoàn y tế nước ngoài thâu tóm, doanh nghiệp Việt đã tự mình thực hiện các thương vụ này để giữ lại "chất xám" và dữ liệu y tế quốc gia - một loại tài sản chiến lược đặc biệt.

Từng bước làm chủ cuộc chơi

Các chuyên gia cũng nhận định, trong thời gian tới, thị trường đang mở ra nhiều cơ hội để các doanh nghiệp trong nước thực hiện M&A hiệu quả hơn. Việt Nam được đánh giá là thị trường có nhiều triển vọng phát triển. Đây cũng là điều kiện để thu hút được nguồn vốn từ các nhà đầu tư ngoại.

Bên cạnh đó, các cơ chế chính sách, nhất là Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị đã tạo động lực tích cực cho khu vực tư nhân trong nước phát triển, từ đó đẩy mạnh việc thu hút dòng vốn để doanh nghiệp có thêm điều kiện mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Bà Đặng Thị Thu Hương cho rằng, sau giai đoạn thị trường khó khăn, nhất là trong bất động sản, bán lẻ, sản xuất hay giáo dục, rất nhiều tài sản tốt xuất hiện. Tuy vậy, doanh nghiệp sở hữu gặp áp lực về dòng tiền, pháp lý hoặc quản trị. Đây là thời điểm các doanh nghiệp có năng lực nhìn thấy cơ hội mua lại với giá hợp lý để tái cấu trúc và tạo giá trị mới.

Doanh nghiệp Việt hiện nay hiểu thị trường Việt Nam sâu hơn bao giờ hết. Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp nội có lợi thế hơn nhà đầu tư ngoại ở khả năng xử lý pháp lý, vận hành địa phương, quan hệ hệ sinh thái và tốc độ triển khai sau M&A. Điều này giúp nhiều thương vụ nội - nội diễn ra nhanh và thực chất hơn.

Đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản, chúng tôi nhận thấy xu hướng M&A hiện nay không còn là “mua để giữ” hay đầu cơ đơn thuần mà là mua dựa trên khả năng triển khai thực tế. Nhà đầu tư quan tâm nhiều hơn đến pháp lý sạch, cấu trúc tài chính, năng lực phát triển dự án và khả năng vận hành sau giao dịch. Đây là dấu hiệu của một thị trường đang đi vào chiều sâu và chuyên nghiệp hơn.

“Tôi cho rằng trong 5-10 năm tới, thị trường M&A Việt Nam không chỉ được dẫn dắt bởi dòng vốn ngoại mà sẽ xuất hiện ngày càng nhiều tập đoàn tư nhân Việt Nam đóng vai trò “người đi mua”. Đây là bước chuyển rất quan trọng cho thấy doanh nghiệp Việt đang từng bước làm chủ cuộc chơi tái cấu trúc và phân bổ lại nguồn lực trong nền kinh tế” - bà Đặng Thị Thu Hương cho biết thêm.