Cắt giảm điều kiện kinh doanh tác động trực tiếp doanh nghiệp

Tại phiên họp Hội đồng thẩm định độc lập dự thảo Nghị quyết của Chính phủ cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, các ý kiến nhấn mạnh: cần có tiêu chí đánh giá cắt giảm điều kiện kinh doanh thông qua đo lường thực chất tác động đối với doanh nghiệp.

Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện được Bộ Tài chính soạn thảo. Dự thảo Nghị quyết quy định sửa đổi 14 ngành, nghề đầu tư kinh doanh; bãi bỏ 60 ngành, nghề do 12 Bộ, cơ quan ngang Bộ quản lý và nhóm ngành, nghề chưa xác định điều kiện kinh doanh hoặc chưa xác định cơ quan quản lý.

Nhiều năm qua, thủ tục và điều kiện kinh doanh phức tạp là rào cản lớn với quyền tự do kinh doanh. Cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện nhằm giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, cải thiện môi trường đầu tư, thúc đẩy tự do kinh doanh. Hướng tới mục tiêu quan trọng và ý nghĩa đó, tại phiên họp, nhiều ý kiến cho rằng, Bộ Tài chính cần thận trọng xác định nội dung bãi bỏ đối với các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trong dự thảo Nghị quyết.

Cơ quan soạn thảo cần phân định rõ giữa “bãi bỏ” và “đơn giản hóa, hợp nhất thủ tục”. Việc cắt giảm cần hướng vào những điều kiện kinh doanh có tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và chi phí tuân thủ của doanh nghiệp, thay vì chỉ tập trung vào các thủ tục mang tính kỹ thuật.

Tương tự, gộp các thủ tục hành chính không đồng nghĩa với việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh. Bản chất mỗi ngành, lĩnh vực vẫn phải tuân thủ điều kiện đầu tư kinh doanh theo quy định pháp luật. Việc gộp chỉ là thay đổi về hình thức thủ tục, không làm mất đi yêu cầu quản lý nhà nước.

Cắt giảm thực chất, khơi thông nguồn lực

Trong lần cắt giảm điều kiện kinh doanh, các ngành nghề thuộc diện cắt giảm có yêu cầu rất chi tiết, giải trình lý do, có phương án dự kiến quản lý thay thế phù hợp. Tuy vậy, việc cắt giảm điều kiện kinh doanh đạt hiệu quả thực chất khi được lượng hoá cụ thể.

Một số đại biểu tại phiên họp đề nghị bổ sung tiêu chí đánh giá kết quả cải cách theo hướng đo lường thực chất tác động đối với doanh nghiệp. Cụ thể là số lượng, điều kiện cụ thể được bãi bỏ; số lượng hồ sơ giấy phép, chứng chỉ, yêu cầu nhân sự, vốn, cơ sở vật chất được cắt giảm; thời gian xử lý thủ tục được rút ngắn; chi phí tuân thủ dự kiến giảm; mức độ chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm…

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh đề nghị làm rõ hơn cơ sở thực tiễn. Đặc biệt là những bất cập của quy định về ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện hiện nay; nhấn mạnh việc vẫn tạo gánh nặng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, chưa thực sự thúc đẩy đổi mới sáng tạo và khơi thông nguồn lực theo yêu cầu của Trung ương.

Đối với phương án cắt giảm, ông Nguyễn Thanh Tịnh lưu ý cần phân định rõ giữa việc “gom, gộp thủ tục” với “cắt giảm thực chất”. Việc gộp thủ tục có thể làm giảm về số lượng nhưng bản chất vẫn còn nghĩa vụ thực hiện. Vì vậy, cần tiếp tục nghiên cứu để cắt giảm thực chất trong giai đoạn tiếp theo.

Theo dự kiến, Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026. Thống nhất với quan điểm này, ông Nguyễn Thanh Tịnh yêu cầu làm rõ thêm các điều kiện bảo đảm, nhất là việc ban hành các biện pháp quản lý thay thế, tránh khoảng trống pháp lý và bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, an ninh trật tự.

Đối với quy định tại điều khoản bãi bỏ danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, Thứ trưởng đề nghị bổ sung quy định rõ trách nhiệm của các Bộ, ngành trong việc ban hành các giải pháp quản lý thay thế tương ứng, bảo đảm tính đồng bộ, khả thi và không làm gián đoạn hoạt động quản lý. Bên cạnh đó, cần rà soát, xác định rõ thẩm quyền của từng cơ quan trong tổ chức thực hiện.