Khơi thông dòng vốn tín dụng: Đòn bẩy đưa thủy sản và chăn nuôi tỉnh Đồng Tháp bứt phá năm 2026

Trong bối cảnh kinh tế khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đang định hình lại trục tăng trưởng, tỉnh Đồng Tháp nổi lên như một điểm sáng với tốc độ tăng trưởng GRDP quý I/2026 ấn tượng. Tuy nhiên, để hiện thực hóa tham vọng đưa khu vực nông, lâm, thủy sản đạt ngưỡng 87.957 tỷ đồng, bài toán khơi thông “dòng chảy tín dụng” thông suốt, đủ mạnh để phá vỡ những điểm nghẽn về chi phí đầu vào và rủi ro biến đổi khí hậu, đưa chuỗi giá trị cá tra và chăn nuôi an toàn sinh học lên một vị thế mới.

Dòng chảy tín dụng tập trung vào “tâm điểm” ưu tiên

Bước sang quý I/2026, bức tranh kinh tế của “Đất Sen hồng” ghi nhận những chỉ dấu lạc quan. Tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm nội địa (GRDP) của tỉnh đạt 6,14%, vươn lên xếp thứ 3 trong nhóm 5 tỉnh trọng điểm vùng ĐBSCL (chỉ sau tỉnh An Giang và TP. Cần Thơ). Trong sự khởi sắc chung đó, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản đóng vai trò là “bệ đỡ” vững chắc với mức tăng trưởng 3,47%.

Đặc biệt, xuất khẩu thủy sản – ngành kinh tế thế mạnh của tỉnh – đạt kim ngạch 280 triệu USD chỉ trong thời gian ngắn, tăng 6,45% so với cùng kỳ. Những con số này không tự nhiên mà có; chúng là kết quả của nỗ lực tái cơ cấu ngành hàng và sự hỗ trợ kịp thời từ nguồn vốn ngân hàng.

Số liệu báo cáo từ Ngân hàng Nhà nước Khu vực 13 cho thấy, tính đến cuối tháng 4/2026, tổng dư nợ tín dụng tại tỉnh Đồng Tháp đạt 248.263 tỷ đồng, tăng 1,99% so với đầu năm. Đáng chú ý, dòng vốn không đổ dàn trải mà tập trung cực kỳ đậm đặc vào các lĩnh vực ưu tiên, tạo nên một cú hích trực tiếp vào sản xuất nông nghiệp và nông thôn chiếm tỷ trọng lớn nhất với 151.972 tỷ đồng (chiếm 61,7% tổng dư nợ toàn tỉnh), tăng trưởng 2,2% so với cuối năm 2025.

Tín dụng xuất khẩu dư nợ đạt 9.122 tỷ đồng, tăng trưởng 3,2%, trực tiếp “tiếp sức” cho các doanh nghiệp chế biến cá tra vươn ra thị trường quốc tế.

Tín dụng cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) - đây là phân khúc năng động nhất, đạt dư nợ 28.282 tỷ đồng, tăng 4,8% so với cùng kỳ.

Việc tỷ trọng tín dụng cho lĩnh vực ưu tiên tại Đồng Tháp đạt tới 79% — cao hơn mức trung bình khu vực (78,7%) cho thấy, sự quyết liệt của hệ thống ngân hàng địa phương trong việc đồng hành cùng mục tiêu phát triển kinh tế bền vững của tỉnh.

Tuy nhiên, đằng sau sự tăng trưởng này là những áp lực không nhỏ giá thức ăn thủy sản biến động mạnh, chi phí con giống chất lượng cao ngày càng tăng, rủi ro môi trường và dịch bệnh ngày càng khó kiểm soát và têu cầu truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe. Trong bối cảnh đó, tín dụng không chỉ đơn thuần là “cấp vốn”, mà đang đóng vai trò tái cấu trúc toàn bộ chuỗi sản xuất.

Nhiều ngân hàng đã chuyển từ cho vay nhỏ lẻ sang tài trợ theo chuỗi giá trị từ con giống – thức ăn – nuôi trồng – chế biến – xuất khẩu. Khi dòng vốn được “khóa” trong chuỗi, rủi ro giảm, hiệu quả tăng, và quan trọng hơn, tạo ra sự liên kết bền vững giữa các tác nhân.

Một số doanh nghiệp trong ngành cũng cho biết nhu cầu vốn hiện nay không chỉ để mở rộng quy mô, mà còn để đầu tư công nghệ, đặc biệt là hệ thống nuôi tuần hoàn, kiểm soát môi trường nước và truy xuất dữ liệu.

Nếu thủy sản là mũi nhọn xuất khẩu, thì chăn nuôi lại là “trụ đỡ” ổn định sinh kế cho hàng chục nghìn hộ dân. Tuy nhiên, ngành này đang đứng trước một bước ngoặt lớn.

Theo phản ánh từ cơ sở, mô hình chăn nuôi nhỏ lẻ đang dần thu hẹp, nhường chỗ cho các trang trại quy mô lớn, áp dụng tiêu chuẩn an toàn sinh học. Nguyên nhân không khó lý giải dịch bệnh diễn biến phức tạp, chi phí thức ăn tăng cao và yêu cầu thị trường về chất lượng ngày càng khắt khe. Một doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực chăn nuôi cho biết nhu cầu con giống chất lượng cao đang tăng mạnh, nhưng nguồn cung chưa theo kịp, trong khi việc đầu tư trang trại quy mô lớn đòi hỏi vốn rất lớn.

Ở đây, tín dụng tiếp tục đóng vai trò “bà đỡ” không chỉ cho vay, các tổ chức tín dụng trên địa bàn tỉnh đang tham gia sâu hơn vào quá trình đánh giá mô hình sản xuất, kiểm soát rủi ro và đồng hành cùng doanh nghiệp. Điều này giúp hạn chế tình trạng “vay – đầu tư – thất bại – nợ xấu”, vốn từng là điểm nghẽn của ngành chăn nuôi.

Thực tế tại các địa phương như xã Gia Thuận hay các doanh nghiệp như MAVIN Mỹ Long đang đặt ra những thách thức không nhỏ.

Với hơn 200 ha nuôi thủy sản và sản lượng khai thác đạt 7.100 tấn trong 3 tháng đầu năm, các địa phương ven biển và vùng trọng điểm đang đối mặt với bài toán “chi phí tăng – giá trị giảm”. Đại diện Công ty TNHH MAVIN Mỹ Long chỉ ra một thực tế nghiệt ngã là rào cản về dịch bệnh và chi phí đang khiến các mô hình chăn nuôi nhỏ lẻ đuối sức, buộc phải nhường chỗ cho các mô hình quy mô lớn, chất lượng cao.

Đây chính là lúc tín dụng cần thể hiện vai trò “bà đỡ”. Thay vì chỉ cho vay để duy trì sản xuất, nguồn vốn cần tập trung giúp người dân và doanh nghiệp “tổ chức lại sản xuất theo hướng tập trung” và “nâng cao hiệu quả hoạt động của hợp tác xã”.

Dù dòng vốn đang được cải thiện, nhưng thực tế cho thấy, tín dụng vẫn chưa thể phát huy hết hiệu quả nếu các điểm nghẽn cấu trúc không được tháo gỡ. Sản xuất nhỏ lẻ, thiếu liên kết. Nhiều địa phương vẫn tồn tại tình trạng sản xuất manh mún, thiếu liên kết chuỗi. Điều này khiến ngân hàng khó thẩm định và quản lý rủi ro, doanh nghiệp khó xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, người dân dễ bị ép giá, thiếu đầu ra.

Chi phí đầu vào cao giá thức ăn, con giống, vật tư nông nghiệp tăng mạnh khiến hiệu quả sản xuất bị bào mòn. Trong khi đó, khả năng hấp thụ vốn của người dân lại có hạn, dẫn đến vòng luẩn quẩn muốn vay – nhưng sợ rủi ro.

Biến đổi khí hậu và rủi ro môi trường, tỉnh Đồng Tháp, cũng như toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long, đang chịu tác động ngày càng rõ của biến đổi khí hậu. Điều này làm gia tăng rủi ro tín dụng, buộc ngân hàng phải thận trọng hơn trong cho vay.

Một thực tế cần nhìn nhận tín dụng không thể tự mình tạo ra tăng trưởng nếu không đi cùng cải cách mô hình sản xuất.

Theo TS. Phạm Minh Tú, Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Khu vực 13 cho rằng, tỉnh Đồng Tháp đang đứng trước cơ hội lớn để chuyển từ “tăng trưởng theo chiều rộng” sang “tăng trưởng theo chiều sâu”, trong đó tín dụng đóng vai trò chất xúc tác. Muốn vậy, cần 3 trụ cột: (i) Tổ chức lại sản xuất, phát triển vùng nuôi tập trung, mở rộng hợp tác xã kiểu mới và gắn kết nông dân – doanh nghiệp – ngân hàng; (ii) Đẩy mạnh khoa học – công nghệ, ứng dụng công nghệ trong nuôi trồng, chăn nuôi và số hóa dữ liệu sản xuất, truy xuất nguồn gốc; (iii) Phát triển chuỗi giá trị, liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ và tăng vai trò của doanh nghiệp dẫn dắt, gắn tín dụng với hợp đồng đầu ra

Để dòng tín dụng thực sự trở thành động lực bền vững, TS. Phạm Minh Tú, Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Khu vực 13 đề xuất cần những chính sách đủ mạnh và đủ trúng, đó là:

Một là, thiết kế tín dụng theo chuỗi giá trị (value-chain finance), chuyển mạnh từ cho vay hộ riêng lẻ sang tài trợ theo chuỗi liên kết có doanh nghiệp dẫn dắt. Ngân hàng ưu tiên cấp vốn cho các mô hình có hợp đồng bao tiêu, giảm rủi ro và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

Hai là, phát triển tín dụng xanh và thích ứng khí hậu, xây dựng các gói tín dụng ưu đãi cho mô hình nuôi trồng, chăn nuôi thân thiện môi trường, giảm phát thải và thích ứng biến đổi khí hậu. Đây không chỉ là xu hướng, mà sẽ sớm trở thành tiêu chuẩn bắt buộc của thị trường xuất khẩu.

Ba là, gắn tín dụng với bảo hiểm nông nghiệp, thúc đẩy cơ chế chia sẻ rủi ro giữa ngân hàng – doanh nghiệp bảo hiểm – người sản xuất. Khi rủi ro được “bảo hiểm hóa”, tín dụng sẽ mạnh dạn hơn và chi phí vốn có thể giảm.

Bốn là, tăng cường vai trò của hợp tác xã cần trở thành “điểm tựa tín dụng” cho nông dân. Thông qua hợp tác xã, ngân hàng có thể giảm chi phí giao dịch, kiểm soát dòng vốn và nâng cao hiệu quả cho vay.

Năm là, đẩy nhanh chuyển đổi số trong tín dụng nông nghiệp, ứng dụng dữ liệu lớn, AI trong đánh giá tín dụng, theo dõi sản xuất và cảnh báo rủi ro. Điều này giúp mở rộng tiếp cận vốn cho người dân, đặc biệt ở khu vực nông thôn.

Kỳ vọng vào chặng đường 2026 - 2030

Mục tiêu đưa GRDP khu vực I đạt 87.957 tỷ đồng vào năm 2026 với mức tăng trưởng 4% - 4,5% là một thách thức lớn nhưng hoàn toàn khả thi. Để thực hiện, Đồng Tháp đang điều chỉnh lại phương án quản lý vùng nuôi cá tra thương phẩm và khuyến khích chăn nuôi an toàn sinh học.

Dòng vốn tín dụng trong thời gian tới cần “chảy” mạnh hơn nữa vào các phân khúc ứng dụng công nghệ (CNC) – nơi hiện tại dư nợ vẫn còn khiêm tốn. Chỉ khi khoa học - công nghệ được tích hợp sâu vào từng ao nuôi, chuồng trại thông qua nguồn vốn vay ưu đãi, khi đó sức cạnh tranh của nông sản Đồng Tháp mới thực sự bền vững trước những biến động của thị trường toàn cầu.

Dòng chảy tín dụng tại Đồng Tháp đang đi đúng hướng khi bám sát các lĩnh vực ưu tiên. Điều đáng chú ý hơn là cách Đồng Tháp đang sử dụng tín dụng như một công cụ chiến lược, không chỉ để “bơm vốn”, mà để định hình lại mô hình tăng trưởng. Khi dòng vốn được dẫn dắt đúng hướng – vào chuỗi giá trị, vào công nghệ, vào mô hình sản xuất bền vững – thì mỗi đồng tín dụng không chỉ tạo ra sản lượng, mà còn tạo ra giá trị gia tăng. Và đó mới chính là “chìa khóa” để ngành thủy sản, chăn nuôi tỉnh Đồng Tháp không chỉ tăng trưởng trong năm 2026, mà còn đủ sức cạnh tranh trong một thập kỷ tới.