Thị trường chứng khoán Việt Nam trước ngưỡng nâng hạng

Việt Nam hiện được FTSE và MSCI xếp vào nhóm cận biên. Dù đã lọt danh sách theo dõi nâng hạng của FTSE từ năm 2018, nhưng chỉ đến nay, nhờ loạt cải cách mạnh mẽ, khả năng trở thành thị trường mới nổi mới thực sự rõ nét.

Báo cáo mới nhất của HSBC nhấn mạnh, Việt Nam đã đáp ứng 7/9 tiêu chí “chất lượng thị trường” của FTSE, sau khi sửa đổi Luật Chứng khoán, triển khai hệ thống giao dịch KRX từ tháng 5/2025 và nới lỏng quy định ký quỹ trước giao dịch.

KRX không chỉ xử lý triệt để tình trạng nghẽn lệnh kéo dài mà còn mở đường cho cơ chế bù trừ đối tác trung tâm (CCP), giúp giao dịch an toàn, minh bạch và tiệm cận chuẩn mực mới nổi. “Khả năng nâng hạng trong kỳ rà soát tháng 10 tới là rất cao”, HSBC nhận định, song lưu ý quyết định cuối cùng vẫn phụ thuộc ý kiến cộng đồng nhà đầu tư quốc tế.

Theo HSBC, điều này không phải tiêu chí bắt buộc để FTSE nâng hạng nhưng vẫn là điểm trừ trong mắt nhà đầu tư. Thực tế, chỉ 12 cổ phiếu trong VN-Index đã chạm trần FOL; tỷ lệ nắm giữ bình quân của khối ngoại mới 17%, chưa tới một nửa hạn mức.

Một yếu tố khác là việc Việt Nam chưa nằm trong danh sách theo dõi nâng hạng của MSCI – tổ chức có sức ảnh hưởng lớn hơn đến dòng vốn thụ động toàn cầu. Ngay cả trong kịch bản lạc quan nhất, MSCI cũng chỉ có thể xem xét Việt Nam từ năm 2026 và nâng hạng sớm nhất 2028. Vì vậy, FTSE hiện được coi là “cánh cửa nhanh nhất” để Việt Nam tiếp cận dòng vốn mới.

Nếu được nâng hạng, Việt Nam sẽ được thêm vào các chỉ số lớn như FTSE All-World, FTSE EM và FTSE Asia. Khi đó, các quỹ ETF buộc phải mua cổ phiếu Việt Nam. HSBC ước tính dòng vốn thụ động có thể đạt 1,5 tỷ USD, thậm chí 3 tỷ USD trong kịch bản lạc quan. Với các quỹ chủ động vốn đã hiện diện, lượng vốn bổ sung có thể từ 1,9 đến 7,4 tỷ USD, nâng tổng tiềm năng lên hơn 10 tỷ USD.

Tuy nhiên, dòng vốn này thường giải ngân dần để tránh gây sốc cho thị trường. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy phản ứng sau nâng hạng không đồng nhất: Arab Saudi từng tăng 15% sau công bố của FTSE, trong khi Qatar diễn biến khá trầm lắng.

VN-Index đã tăng 37% trong 6 tháng gần đây và 40% từ đầu năm, thuộc nhóm thị trường tăng mạnh nhất thế giới. Điều này cho thấy phần lớn kỳ vọng nâng hạng đã phản ánh vào giá. “ Điều này có nghĩa, dư địa tăng thêm sau thông tin chính thức có thể hạn chế, thậm chí thị trường còn đối mặt với áp lực chốt lời từ các nhà đầu tư tận dụng đợt sóng tăng mạnh trước đó”, chuyên gia của HSBC lưu ý về rủi ro hiện hữu.

Dù vậy, về dài hạn, việc nâng hạng sẽ củng cố vị thế của Việt Nam trên bản đồ tài chính toàn cầu. Cơ hội lớn chỉ trở thành thành quả bền vững nếu Việt Nam tiếp tục cải cách pháp lý, nới room ngoại và hoàn thiện hạ tầng.