Xuất khẩu cá tra quý I/2026 tăng 17%, nhu cầu thị trường Trung Quốc dẫn dắt đà phục hồi

Xuất khẩu cá tra quý I/2026 khởi đầu tích cực nhưng tăng trưởng phân hóa

Quý I/2026 ghi nhận tín hiệu khởi sắc cho ngành cá tra Việt Nam khi kim ngạch xuất khẩu đạt 513,88 triệu USD, tăng 17% so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, đà tăng trưởng không đồng đều giữa các tháng và giữa các thị trường cho thấy ngành hàng này vẫn đang trong giai đoạn phục hồi thận trọng. Nhu cầu từ thị trường Trung Quốc tiếp tục là đầu kéo quan trọng nhất, trong khi thị trường Mỹ và một số thị trường lớn duy trì trạng thái dè dặt.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), tháng 1/2026 là giai đoạn tăng trưởng mạnh nhất với kim ngạch xuất khẩu cá tra đạt khoảng 212 triệu USD, tăng tới 59% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức tăng đột biến nhờ nhu cầu nhập khẩu đầu năm cao, lượng tồn kho thấp tại nhiều thị trường và các đơn hàng phục vụ mùa lễ hội.

Bước sang tháng 2, xuất khẩu giảm còn khoảng 119 triệu USD, giảm gần 5% so với cùng kỳ do ảnh hưởng của kỳ nghỉ Tết Nguyên đán và gián đoạn logistics. Dù vậy, lũy kế 2 tháng đầu năm vẫn đạt 331 triệu USD, tăng 28%.

Đến tháng 3/2026, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 182 triệu USD, chỉ tăng nhẹ 1% so với cùng kỳ, phản ánh tốc độ phục hồi đang chậm lại rõ rệt. Diễn biến này cho thấy dù nền tăng trưởng dương vẫn được duy trì, ngành cá tra đang đối mặt áp lực lớn hơn từ nhu cầu tiêu dùng toàn cầu, chi phí đầu vào và biến động thương mại.

Trong cơ cấu thị trường, thị trường Trung Quốc tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt. Riêng tháng 3/2026, xuất khẩu cá tra sang thị trường này đạt 50,47 triệu USD, chiếm 27,7% tổng kim ngạch, tăng mạnh 40,3% so với cùng kỳ năm trước.

Lũy kế quý I, xuất khẩu sang Trung Quốc đạt khoảng 145 triệu USD, chiếm 28,1% tổng kim ngạch và tăng tới 66,8%. Điều này cho thấy nhu cầu từ thị trường tỷ dân vẫn là động lực tăng trưởng lớn nhất cho cá tra Việt Nam trong bối cảnh nhiều thị trường khác phục hồi chậm.

Ngược lại, Mỹ – thị trường lớn thứ hai – tiếp tục là biến số khó lường. Tháng 3/2026, xuất khẩu sang Mỹ đạt 29,22 triệu USD, chiếm 16% thị phần, giảm nhẹ 0,8% so với cùng kỳ. Tính chung quý I, kim ngạch sang Mỹ đạt 67,08 triệu USD, chiếm 13,1%, giảm 3,4%.

Áp lực thuế chống bán phá giá, chi phí logistics, cạnh tranh giá và xu hướng tiêu dùng thận trọng khiến thị trường Mỹ chưa thể trở lại vai trò tăng trưởng mạnh như kỳ vọng.

Brazil tiếp tục là thị trường lớn thứ ba, dù tăng trưởng ngắn hạn chững lại. Tháng 3/2026, xuất khẩu sang Brazil đạt 12 triệu USD, chiếm 6,5%, giảm mạnh 41% so với cùng kỳ. Lũy kế quý I đạt 40,52 triệu USD, giảm 13,1%. Dù vậy, giới chuyên gia vẫn đánh giá Brazil là điểm sáng trung hạn nhờ nhu cầu ổn định và dư địa mở rộng còn lớn.

Bên cạnh đó, thị trường khối CPTPP tiếp tục cho thấy hiệu quả từ các hiệp định thương mại tự do (FTA), trong khi thị trường EU phục hồi chậm nhưng duy trì ổn định. Đây là các “trụ đỡ phụ” quan trọng trong chiến lược giảm phụ thuộc vào hai thị trường chủ lực là Trung Quốc và Mỹ. Tuy nhiên, quy mô của các thị trường này hiện vẫn chưa đủ lớn để thay thế hoàn toàn vai trò của Mỹ - Trung trong ngắn hạn.

Ngành cá tra bước vào giai đoạn chuyển đổi từ sản lượng sang giá trị và mục tiêu 2,3 tỷ USD năm 2026 phụ thuộc vào 4 yếu tố then chốt

Sau khi vượt mốc 2,2 tỷ USD trong năm 2025, tăng 8% so với năm trước, ngành cá tra Việt Nam bước sang năm 2026 với yêu cầu chuyển đổi sâu hơn về mô hình tăng trưởng.

Thay vì phụ thuộc vào xuất khẩu phi lê đông lạnh truyền thống, ngành đang được định hướng gia tăng tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu, giá trị gia tăng cao, đồng thời nâng chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm và phát triển bền vững.

Tuy nhiên, nhiều thách thức vẫn hiện hữu, bao gồm biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long, chất lượng con giống chưa đồng đều, cùng chi phí sản xuất tăng lên mức 1,2–1,3 USD/kg. Ngoài ra, thuế suất cao tại Mỹ và cạnh tranh từ Bangladesh, Indonesia, Trung Quốc tiếp tục tạo áp lực lớn.

VASEP dự báo kim ngạch xuất khẩu cá tra năm 2026 có thể đạt khoảng 2,3 tỷ USD nếu duy trì tốt các điều kiện thị trường. Để hoàn thành mục tiêu này, ngành cần đáp ứng đồng thời bốn yếu tố quan trọng: Giữ vững đà tăng trưởng tại thị trường Trung Quốc; Cải thiện kết quả đàm phán thương mại và thuế chống bán phá giá tại thị trường Mỹ; Mở rộng mạnh hơn sang Trung Đông, Nam Mỹ và CPTPP; Tăng tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu thay vì chỉ dựa vào phi lê đông lạnh.

Quý I/2026 cho thấy cá tra Việt Nam đang trong trạng thái “tăng trưởng tích cực nhưng mong manh”. Điểm mạnh là nền phục hồi tốt hơn năm trước, giá nguyên liệu duy trì ở mức cao và thị trường Trung Quốc bứt phá. Tuy nhiên, tăng trưởng chậm dần qua từng tháng, thị trường Mỹ suy yếu và chi phí đầu vào leo thang là những rủi ro lớn.

Trong bối cảnh đó, đa dạng hóa thị trường, tận dụng hiệu quả các FTA và nâng cấp chuỗi giá trị sẽ là chìa khóa quyết định khả năng phục hồi bền vững của toàn ngành trong năm 2026. Nếu kiểm soát tốt giá thành và rủi ro thương mại, cá tra Việt Nam có cơ sở để bước vào một chu kỳ tăng trưởng ổn định hơn, không chỉ về lượng mà cả về giá trị.