Xuất khẩu thủy sản sang Mỹ, EU: Điểm nghẽn từ thủ tục
Xuất khẩu thuỷ sản khai thác sang EU và Mỹ đang gặp vướng mắc do thay đổi quy định chứng từ, khiến nhiều doanh nghiệp lo chậm thông quan, phát sinh chi phí.
Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) vừa kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường tháo gỡ những bất cập, vướng mắc về thủ tục xuất khẩu hải sản khai thác sang châu Âu (EU) và Mỹ.
Theo VASEP, trong gần 4 tháng qua, hai thị trường nhập khẩu chủ lực thủy sản của Việt Nam đã đồng loạt điều chỉnh quy định. Phía EU thay đổi thông tin trên mẫu giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác (Catch Certificate - C/C), đồng thời yêu cầu bổ sung Giấy xác nhận nguyên liệu (Processing Statement - P/S), kể cả với nguyên liệu khai thác trong nước.
Trong khi đó, Mỹ thực thi quy định theo Đạo luật MMPA, yêu cầu hải sản khai thác nhập khẩu phải có Giấy chứng nhận COA (Certification of Admissibility) do cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu cấp.
VASEP cho biết, dù Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành các thông tư, văn bản hướng dẫn và chỉ đạo, quá trình triển khai thực tế vẫn phát sinh nhiều vướng mắc, khiến hoạt động xuất khẩu chưa thông suốt.
Với thị trường EU, VASEP cho rằng điểm nghẽn lớn nằm ở sự thiếu thống nhất trong cách ghi thông tin khối lượng giữa các mẫu giấy tờ S/C, C/C, P/S theo các văn bản khác nhau. Điều này khiến chi cục thủy sản địa phương, trung tâm chất lượng vùng và doanh nghiệp lúng túng khi thực hiện, chưa bảo đảm đồng thời yêu cầu quản lý trong nước và quy định của EU.
Bên cạnh đó, một số địa phương không thực hiện cấp lại giấy C/C cho các lô hàng đã cấp trước theo hướng dẫn mới. Hệ quả là nhiều lô hàng đã tới EU nhưng chưa được thông quan do thiếu chứng từ, bị giữ tại cảng, làm phát sinh chi phí lưu container. Không chỉ vậy, các lô hàng đang sản xuất cũng rơi vào tình trạng không biết khai thế nào cho đúng.
Với thị trường Mỹ, vướng mắc tập trung ở thủ tục cấp giấy COA. Doanh nghiệp gặp khó khăn khi thực hiện hồ sơ tại các chi cục thủy sản và kiểm ngư địa phương, đặc biệt với giấy tờ liên quan đến nguyên liệu nhập khẩu, như giấy cam kết của thuyền trưởng có sự khác biệt giữa các quốc gia. Điều này khiến không ít lô hàng không thể hoàn tất hồ sơ, dẫn đến chậm trễ hoặc gián đoạn xuất khẩu.
Trước thực trạng trên, VASEP kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm rà soát, ban hành hướng dẫn thống nhất về mẫu biểu và cách ghi thông tin đối với giấy tờ xuất khẩu sang EU; đồng thời chỉ đạo các địa phương cấp lại giấy chứng nhận cho những lô hàng đã xuất khẩu trước ngày 13/4, nhằm bảo đảm tính thống nhất và thông quan thuận lợi.
Hiệp hội cũng đề xuất sớm sửa đổi, bổ sung Thông tư 81/2025, quy định ghi, nộp báo cáo, nhật ký khai thác, đánh bắt thủy sản, để xử lý triệt để các bất cập phát sinh trong thực tiễn.
Với thị trường Mỹ, VASEP kiến nghị khẩn trương sửa đổi Thông tư 74/2025, quy định chứng nhận thủy sản, sản phẩm thủy sản xuất khẩu vào thị trường Mỹ, nhằm khơi thông thủ tục cấp giấy COA, đồng thời tăng cường tập huấn cho cơ quan thực thi và doanh nghiệp.
Ngoài ra, VASEP đề nghị phối hợp tổ chức các chương trình đào tạo trong quý II/2026 nhằm hướng dẫn doanh nghiệp cập nhật quy định mới của từng thị trường, hoàn thiện bộ hồ sơ xuất khẩu và giảm thiểu rủi ro trong quá trình thực hiện thủ tục.
