Nhiều tiềm năng cho xuất khẩu cá tra Việt Nam năm 2025

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), mặc dù giá cá tra có sự tăng trưởng mạnh do nguồn cung hạn chế, trong khi nhu cầu từ các thị trường như Trung Quốc và EU vẫn ổn định. Thế nhưng sự thiếu hụt cá giống và các biến động về thuế quan quốc tế, đặc biệt là các chính sách thuế chống bán phá giá, có thể gây ảnh hưởng đến khả năng tăng trưởng của xuất khẩu cá tra trong năm nay.

Việc nguồn cung cá tra bị hạn chế, kết hợp với sự biến động trong các thị trường xuất khẩu, có thể dẫn đến sự gia tăng giá trị xuất khẩu trong ngắn hạn. Sự thiếu hụt nguyên liệu thô và sự thay đổi trong chính sách thuế quan có thể tạo ra một môi trường khó khăn cho ngành cá tra trong thời gian tới.

Trong bối cảnh thương mại ngày càng có lợi hơn sau động thái áp thuế của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đối với Trung Quốc, VASEP kỳ vọng ngành cá tra sẽ tăng sản lượng, khối lượng xuất khẩu và giá trị vào năm 2025, nhờ giá cả hấp dẫn.

Theo bà Thu Hằng, Chuyên gia thị trường cá tra VASEP, để nâng cao sản lượng vào năm 2025, Việt Nam cần phải chú trọng vào nhiều mặt, bao gồm các chương trình nhân giống để lựa chọn và cải thiện chất lượng cá tra bố mẹ. Trong đó, tập trung vào các đặc điểm như khả năng chịu mặn và kháng bệnh, nhằm cung cấp cá bột khỏe mạnh, có thể thích nghi với điều kiện khí hậu thay đổi và cải thiện khả năng chống lại bệnh tật của chúng.

Hiện nay, không chỉ Việt Nam mà các nước như: Indonesia, Ấn Độ vàTrung Quốc cũng đang gia tăng năng lực sản xuất và chế biến cá tra. Mặc dù chất lượng sản phẩm có thể chưa theo kịp Việt Nam, nhưng họ đang thâm nhập vào các phân khúc thị trường cụ thểt thông qua các chiến lược cạnh tranh về giá. Điều này tạo ra áp lực ngày càng tăng đối với thị phần của Việt Nam, đặc biệt là ở các điểm đến xuất khẩu chính như: Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản và các nước hợp tác vùng Vịnh.

Cá tra Việt Nam chiếm 42% sản lượng cá tra toàn cầu, trong khi Ấn Độ, Trung Quốc và Bangladesh đóng góp từ 15% đến 21%. Trung Quốc là thị trường lớn nhất của cá tra Việt Nam. Tuy nhiên, kể từ năm 2023, Hainan Xiangtai Fishery, một trong những công ty xuất khẩu cá rô phi lớn nhất Trung Quốc, đã tuyên bố tham gia tích cực vào chuỗi cung ứng cá tra để đáp ứng nhu cầu trong nước ngày càng tăng.

Sản lượng cá tra của Ấn Độ đang tăng lên, nhưng kích thước cá nhìn chung nhỏ, chủ yếu phục vụ cho thị trường trong nước. Ngược lại, Indonesia mặc dù có sản lượng thấp hơn nhưng đã xuất khẩu thành công sang Trung Đông dưới thương hiệu riêng và đang xây dựng danh tiếng của mình.

Trung Quốc hoàn toàn có thể nhập khẩu nhiều cá tra và cá rô phi hơn vào thị trường nội địa vào năm 2025, nếu mức thuế quan bổ sung 10% của Hoa Kỳ vẫn được duy trì đối với tất cả hàng hóa Trung Quốc. Năm 2018, các sản phẩm này bị áp thuế 25% trong nhiệm kỳ của Tổng thống Joe Biden, khiến giá nhập khẩu cá rô phi đắt hơn cá tra khoảng 20% tính đến năm 2023. Cá tra có thể được hưởng lợi từ mức thuế quan cao hơn của Hoa Kỳ đối với cá rô phi Trung Quốc.

Trong những năm gần đây, cá tra đã liên tục giành được thị phần so với cá rô phi tại Hoa Kỳ, với tỷ lệ dự báo là 60:40 vào năm 2024. Báo cáo chuyên sâu của NFI dự đoán rằng cá tra có thể sẽ thay thế phần lớn thị phần cá rô phi vào năm 2025.

“Trong khi các sản phẩm cạnh tranh từ Nga và Trung Quốc phải đối mặt với các yếu tố bất lợi, xuất khẩu cá tra có thể tăng 5-10% vào năm 2025, nhờ vào lòng tin của người tiêu dùng tốt hơn và các yếu tố sau: Chính sách thuế của chính quyền Trump dự kiến sẽ áp thuế cao đối với hàng hóa Trung Quốc, điều này sẽ giúp ngành thủy sản Việt Nam được hưởng lợi; Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam - UAE được ký vào năm 2024 sẽ tạo cơ hội cho thủy sản Việt Nam tăng xuất khẩu sang UAE; Giá thức ăn thủy sản đang có xu hướng giảm” - bà Hằng phân tích.